و چنانچه خوشنودى به ظهور عمل باكى ندارد . و هم‌چنين باكى نيست در پنهان داشتن معصيت نه به قصد آنكه مردم اعتقاد پرهيزكارى به « 1 » آن داشته باشند ، بلكه قصد او احتراز از پرده‌درى باشد ، يا از براى آن باشد كه شارع امر به پنهان ساختنِ معاصى نموده . و اين را به آن مىتوان دانست كه كراهت داشته از ظاهر شدن معصيت ديگران يا از براى آن باشد كه از ملامت مردم متألّم گردد . و اين امر مباحى است زيرا كه طبيعى انسان « 2 » است . يا از براى آن باشد كه مبادا مردم شاهد بر معصيت او شوند چنانچه در حديث وارد شده ، يا از براى آن باشد كه مبادا مذمّت كننده در معصيت افتد . و اين را به آن مىتوان دانست كه مذمّت او و « 3 » مذمّت ديگران در پيش او مساوى باشد و تفاوتى در آزرده شدن از مذمّت نيابد . يا از براى آن باشد كه مبادا ضرر احدى به او رسد . يا از براى حيا باشد كه اين از راه نجابت طبيعت مىباشد چنانچه در حديث وارد شده كه : هر نوع حيايى خوب است « 4 » . و در خبرى ديگر آمده كه : حيا شعبه‌اى است از ايمان « 5 » . يا از براى آن باشد كه مردم پيروى او در پنهان ساختن معصيت بنمايند . يا از براى آن باشد كه محبّت دارد كه در نزد خلايق محبوب باشد تا بداند كه خداى تعالى نيز محبّت به آن دارد ؛ زيرا كه هركه را خداى تعالى دوست دارد او را در دلهاى مردمان « 6 » محبوب مىسازد . فصل [ در ريا در عبادت ] بدان كه ريا در عبادت از محبّت لذّت مدح و فرار از الم مذمّت و طمع در مال

--> ( 1 ) . a - به . ( 2 ) . انسان / a انسانى . ( 3 ) . a - و . ( 4 ) . معاني الأخبار : 409 ح 92 . كتاب من لا يحضره الفقيه 4 : 379 ح 5800 . صحيح مسلم 1 : 47 . ( 5 ) . عوالي اللئالي 1 : 59 ح 90 . سنن ابن ماجة 1 : 22 . ( 6 ) . مردمان / s مردم .